• Książki,  Narodowości

    Jak się nie podzielić? Baskijskie rozliczenie z historią

    „Patria” Fernando Aramburu to wielopokoleniowa historia dwóch, niegdyś silnie zżytych ze sobą, następnie mocno podzielonych rodzin. W jednej z nich jest ktoś, kogo ETA postawiła na swoim celownnie zamordowała. W drugiej ktoś, kto dla ETA walczył i zabijał.

  • Narodowości

    Holandia. Morzu na przekór

    Kraj poliglotów, wielkich odkrywców, prekursorów wolnego rynku i globalizacji, a także wspaniałych malarzy złotego wieku i filozofów. Holandia. Przyciąga jak magnes, kusi odmiennością i różnorodnością. Ma wiele obliczy, mniej lub bardziej oczywistych, na pewno wartych poznania. Holendrzy mają jedną niewątpliwą przewagę nad większością innych nacji. Jest to doświadczenie wspólnego wysiłku przy wielowiekowej walce z morzem. Utrwaliło ono w nich hart ducha i dało pewność siebie. Fakt, że jedną czwartą kraju zajmują depresje nie wziął się przecież znikąd. Przeciwnie, jest on rezultatem ogromnego trudu, oraz potężnych nakładów finansowych jakie przez setki lat mieszkańcy Niderlandów poświęcali w boju o ląd. Tam, gdzie wiele innych narodów dawno poddałoby się i przeniosło na suchsze…

  • Książki,  Narodowości

    Hen na północy wśród Saamów

    Daleko, za kołem podbiegunowym, gdzie wkrótce nastaną siarczyste mrozy i niekończące się polarne noce, żyją Saamowie – rdzenni mieszkańcy północy Europy. Nazywani są również Lapończykami, choć określenie to ma dla nich negatywny wydźwięk. Od tysięcy lat borykają się ze skrajnie trudnymi warunkami klimatycznymi, oraz próbami stłamszenia ich silnej tożsamości i języka przez władze terenów, na których żyją. Regiony zamieszkiwane przez Saamów to ogromne połacie ziemi, podzielone pomiędzy Norwegią, Szwecją, Finlandią i Rosją. Jako nomadowie dalekiej północy nigdy nie uznawali granic. Ich ogromne potrzeby terytorialne to wynik wędrówek za stadami reniferów, które od wieków wyznaczały rytm i sens ich życia. Silny związek z przyrodą znajduje odbicie w języku saamskim. Życie Saamów…

  • Narodowości

    Po co Katalonii niepodległość?

    Katalonia i jej stolica Barcelona od lat należą do czołówki najpopularniejszych destynacji turystycznych. W przygotowanym przez Mastercard „Global Destination Cities Index”,  na liście najczęściej odwiedzanych miast europejskich w 2016 roku Barcelonę wyprzedziły tylko Londyn i Paryż. Miliony turystów, którzy o każdej porze roku zadeptują to piękne miasto, często jednak nie wiedzą, gdzie tak naprawdę trafili… W świadomości większości odwiedzających, Barcelona to kolejne duże hiszpańskie miasto, do którego przybywa się dla: słońca, gorących plaż, dobrego wina i szalonych ulicznych imprez. Być może, trochę lepiej zorientowani, przemierzają jej zaułki w poszukiwaniu widoków fantazyjnych budowli Gaudiego, a wielbiciele piłki nożnej i muzyki pop polują na autografy Gerarda Piqué lub Shakiry. Na tych atrakcjach,…

  • Książki,  Narodowości

    Grecko – polska odyseja

    Pod koniec lat czterdziestych ubiegłego wieku Polacy przyjęli i zaprosili do wspólnego życia kilkanaście tysięcy uchodźców z Grecji i Macedonii. Byli to ludzie wycieńczeni długoletnią wojną domową, przybyli do odległego i wcześniej nieznanego im kraju. Obce im były nasze zwyczaje, śnieżne zimowe zaspy, szeleszczący język, oraz smaki polskiej kuchni. Mimo to szybko zadomowili się i zostali na wiele lat. Mocno pomogła napotkana gościnność i serdeczne przyjęcie. Czy i teraz Polacy mogliby zdobyć się na to samo? Tragiczna i krwawa II wojna światowa miała w Grecji swoją kontynuację – konflikt domowy, gdzie po jednej stronie stanęły prawicowe siły rządowe, a po drugiej komunistyczna partyzantka. Bratobójcze waliki zdewastowały kraj i na długie…

  • Narodowości

    Alaaf! Helau! Karnawał w Niemczech

    Czujesz niedosyt zabawy w karnawale? Nie stać Cię na bilet do Rio de Janeiro? Nic straconego. Wiele atrakcji czeka tuż za miedzą. Niemcy, nasz zazwyczaj stateczny sąsiad, w najbliższych dniach oferuje: szaleństwo do białego rana, parady przebierańców, gorące rytmy, deszcz konfetti i zabawę w strugach musującego wina Rotkäppchen Sekt. Bastionami karnawałowej zabawy są trzy nadreńskie miasta Kolonia, Moguncja i Düsseldorf. Dla ich mieszkańców ten czas jest na tyle niezwykły, że określają go mianem „piątej pory roku”. Najlepsza zabawa rozpoczyna się dzisiaj – w tłusty czwartek. Trwa sześć dni, aż do Środy Popielcowej, a jej kulminacją jest „różany poniedziałek”, czyli Rosenmontag. Myli się więc ten, kto nie wierzy w istnienie zabawnych…

  • Narodowości

    Kraj Lagom, czyli w sam raz

    Popularnym zajęciem światowych trendsetterów wydaje się ostatnio odkrywanie unikalnych skandynawskich słów oraz budowanie wokół nich mody i filozofii życia. O ile 2016 należał do duńskiego hygge, o tyle 2017 zapowiada się rokiem szwedzkiego lagom. Oznacza to odejście od dogadzania sobie, w kierunku prostoty i umiarkowania: w pracy, jedzeniu, wystroju wnętrz, modzie i czasie wolnym. Lagom, czyli „akurat”. Ani za dużo, ani za mało, w sam raz. Podobnie jak w przypadku hygge, uczynienie z tego słowa kolejnego dobra eksportowego Skandynawii zapoczątkowane zostało w Wielkiej Brytanii. Na Wyspach ukazuje się już nowy magazyn lifestylowy Lagom, o nadchodzącym fenomenie rozpisuje się prasa, a brytyjski marketing Ikei promuje Live Lagom Project. W czasach swobodnego…

  • Języki świata,  Narodowości

    Serbsko – chorwacki. W bałkańskim językowym kotle

    Koszmar wojny wiąże się ze stratą – kraju, miasta, bliskich, lub po prostu prawa do normalnego życia. Stratą również można nazwać odebranie ludziom możliwości używania własnego języka, lub zaprzęgnięcie go do podżegania nacjonalistycznych konfliktów. Tak było w przypadku wojny domowej w byłej Jugosławii, często przywoływanej w kontekście obecnej tragedii miasta Aleppo. Na książki opisujące los uchodźców z Aleppo musimy jeszcze poczekać. Możemy jednak pomóc sobie zrozumieć, jak ciężko doświadcza wojna, sięgając po dzieła bałkańskich pisarzy – a wśród niezmiernie przejmujące „Ministerstwo bólu” Dubravki Ugrešić. Bohaterka powieści Ugrešić to wypędzona z kraju chorwacka literaturoznawczyni, która otrzymała propozycję wykładania na amsterdamskiej slawistyce literatury jugosłowiańskiej. Jej studentami zostali w większości uciekinierzy z byłej…

  • Hygge_dania
    Języki świata,  Narodowości

    Hygge – inwazja wikingów w ciepłych skarpetkach

    Hygge, czyli duński sposób na szczęście. Ten szczególny rodzaj zadowolenia z życia zyskał w ostatnim roku ogromną popularność, daleko wykraczającą poza Półwysep Jutlandzki i Skandynawię. Moda na hygge, a właściwie hygge-szaleństwo, powoli rozlewa się na pozostałe kraje w Europie i dociera również do nas. W zestawie z „brexitem” i takimi językowymi tworami jak „trumpizm”, „hygge” znalazło się na liście Słów 2016 roku, ogłoszonych przez Słownik Collins. Brytyjski rynek wydawniczy zatonął w ciepłych skandynawskich pieleszach. Książek z duńskim przepisem na szczęście na wyspiarskich półkach można znaleźć aż dziewięć! Na polski przetłumaczono już dwie – „Hygge. Duńska sztuka szczęścia” oraz „Hygge. Klucz do szczęścia”. Czy czeka więc i nas inwazja wikingów w…

  • Kultura,  Narodowości

    „Halka” na Haiti

    Ach! O, gdzieżeś, o mój sokole, gdzie moje słonko na jasnym niebie? Jak kłos rzucony na puste pole tak umrę, zwiędnę bez ciebie. Kiedy Stanisław Moniszko tworzył operę „Halka”, powyższy lament, ubogiej i porzuconej góralki roznosić miał się echem wśród tatrzańskich szczytów. Mało prawdopodobne, aby mistrz, jako scenografię do swego dzieła widział ubogą haitańską wioskę. A jednak, w ubiegłym roku „Halka” Moniuszki zabrzmiała w maleńkim Cezale – mieścinie, położonej w górzystej części Haiti. Aktorami przedstawienia byli profesjonalni śpiewacy Opery Poznańskiej, wspierani przez lokalnych tancerzy i orkiestrę z Port-au-Prince. Za całokształt realizacji odpowiadała para artystów – Joanna Malinowska i C. T. Jasper, a powstało ono na potrzeby polskiego pawilonu dla weneckiego…